سه شنبه 28 آذر ماه 1396

تاریخچه تشکیل اتاق همدان

تأسیس اتاق بازرگانی در همدان

پس از این­که در تاریخ 10 مهرماه 1309 ش، قانون راجع به اتاق­های تجارت در 35 ماده به تصویب مجلس شورای ملی رسید[1] (به سند شمارۀ 1 در پیوست رجوع شود). به تدریج تا سال 1310ش، برای تعداد زیادی از شهرهای کشور از جمله همدان مجوز تأسیس اتاق صادر گشت و مقدمات انجام انتخابات آن نیز فراهم گشت. انتخابات اتاق تجارت همدان نیز همزمان با دیگر شهرها در سال 1310 ش برگزار شد. اعلان انتخابات اتاق تجارت و نظام­نامۀ داخلی در همدان یه شرح ذیل است:

اعلان انتخابات اتاق تجارت

«چون بر طبق مادۀ (2) قانون اصلاح قانون اتاق­های تجارت مصوب 15 اسفند ماه 1310 هیئت دولت تأسیس اتاق تجارت را در شهر همدان تصویب فرموده­اند مطابق مقررات قانون اتاق­های تجارت مصوب دهم مهر ماه 1309 و قانون اصلاح قانون مزبور مصوب 15 اسفند ماه 1310 و به موجب مراسله نمرۀ 96/2193 مورخه 17/ 1/10 ادارۀ کل تجارت کمیسیون تجدید انتخابات اتاق تجارت همدان مطابق مادۀ 13 قانون اتاق­های تجارت در شرکت الوند همدان تشکیل یافته و اینک مراتب ذیل را بر طبق مادۀ 14 قانون مزبور به اطلاع آقایان تجار می­رساند:

1) اسامی تجار ساکن حوزۀ همدان که مطابق مقررات قانون حق انتخاب اعضاء اتاق تجارت را دارا می­باشد موافق مادۀ 13 قانون در دفاتر مخصوص ثبت شده و مدت پنج  روز از تاریخ صبح پنج­شنبه 3 اردیبهشت 1310 در مراکز ذیل برای مراجعۀ آقایان تجار و مدیران شرکت­ها موجود است: 1 سرای حسن خان حجرۀ آقای حسنین 2 سرای حاجی محمدباقر حجرۀ آقای شهلا 3 حجرۀ آقای ایروانی شریفیه.

2)آقایان تجار و مدیران شرکت­ها می­توانند مطابق مادۀ 13 به اتاق مزبوره مراجعه نموده و اگر اسمی از قلم افتاده باشد در ورقه­ای که برای این منظور در مراکز موجود می­باشد با اطلاعات مربوطه ثبت و مراتب را به کمیسیون انتخابات اطلاع دهند.

شرایط انتخاب­کنندگان

ماده 9- تجار و شرکت­ها و مؤسسات تجارتی که حائز شرایط ذیل باشند می­توانند در انتخابات اعضاء اتاق تجارت شرکت نمایند.

الف) اسم آن­ها در دفتر مالیات بر شرکت­ها و تجارت حوزۀ انتخابیه ثبت باشد.

ب) محکوم به ارتکاب جنایت نباشند.

ج) متوقف و ورشکسته به تقصیر نباشند و یا اگر سابقاً ورشکست شده­اند مطابق قانون اعاده اعتبار نموده باشند.

د) تحت قیومیت نباشند.

ه) در حوزۀ اتاق تجارت مقیم باشد.

تبصره هر شرکتی دارای یک رأی است که از طرف نمایندۀ رسمی آن شرکت در هر حوزۀ انتخابیه اتاق تجارت که شعبه دارد اعاده خواهد شد و هیچ تاجری هم نمی­تواند بیش از یک رأی داشته باشد.

شرکت­های سهامی قانونی دارای دو رأی خواهند بود.

ماده 10- کسانی می­توانند به عضویت اتاق­های تجارت انتخاب و تعیین شوند که دارای شرایط ذیل باشند:

الف) سن کمتر از 30 نباشد.

ب) تبعه ایران باشد.

ج) در حوزۀ اتاق تجارت اقامت داشته باشند.

د) اسم آن­ها در دفتر مذکور در مادۀ 13 ثبت باشد.

ه) محکوم به جنایت نباشند.

و) ورشکست نباشند و یا اگر هم سابقاً ورشکست شده­اند اعاده اعتبار کرده باشند.

ذ) مدت پنج سال به نام خود تجارت کرده باشند و در موقع انتخاب نیز مشغول باشند.

ح) دارای جواز تجارت باشند.

ط) سواد خواندن و نوشتن فارسی را داشته باشند.

تبصره نمایندۀ رسمی هر تجارت­خانه مشمول قید به نام خود نبوده و حق دارد انتخاب شود.

ماده 11 تجار متوقف در موقع توقف از حق عضویت اتاق­های تجارت محروم می­باشند».[2]

حکمران همدان

                                                                                علینقی بیکلری

نظام­نامۀ داخلی اتاق تجارت همدان

مادۀ اول طبق مادۀ سی­و­دوم قانون اتاق­های تجارت مصوب دهم مهر ماه 1309 ادارۀ کل تجارت مواد ذیل را به عنوان نظام­نامۀ داخلی اتاق تجارت همدان مقرر می­دارد.

مادۀ دوم اعضاء اتاق تجارت عبارتند از اشخاصی که هیئت دولت از بین منتخبین درجۀ اول مطابق مادۀ 19 قانون اتاق­های تجارت انتخاب نموده، ادارۀ کل تجارت اسامی آنان را اعلام کرده است. برای هریک از اعضاء اتاق تجارت ادارۀ کل تجارت اعتبارنامه صادر خواهد نمود.

مادۀ سوم سال رسمی اتاق تجارت همدان از روز انتخاب اعضاء آن از طرف هیئت وزرا 31/ 6/1310 می­باشد.

مادۀ چهارم اتاق تجارت همدان دارای یک رئیس، یک نایب رئیس، یک منشی، یک صندوق­دار خواهد بود که هیئت رئیسه نامیده می­شوند. رئیس، نایب­رئیس، منشی و صندوق­دار افتخاری بوده و به رأی مخفی و به اکثریت نسبی از بین اعضاء اتاق تجارت برای مدت یک­سال انتخاب و به اداره کل تجارت معرفی می­گردند.

وظایف هیئت رئیسه

مادۀ پنجم وظایف رئیس

الف) اداره کردن جلسات اتاق تجارت و دستور تعیین جلسات.

ب) نظارت در امور دفتری و محاسباتی و نشریات و غیره.

ج) اجرای تصمیمات اتاق تجارت.

د) تعیین اجزاء و مستخدمین موظف اتاق در حدود بودجه با موافقت هیئت رئیسه.

ه) امضای مراسلات و اعلامیه­ها و حوالجات و اسناد.

وظایف رئیس در غیبت او به عهدۀ نایب رئیس خواهد بود.

مادۀ ششم منشی اتاق تجارت مکلف است صورت­مذاکرات هرجلسه را تنظیم نموده و در جلسۀ بعد، پس از تصویب اتاق تجارت به امضاء رئیس رسانده و خود نیز ذیل آن را امضاء نماید. حضور و غیبت اعضاء باید در صورت جلسات نوشته شود. خلاصۀ مذاکرات جلسات اتاق تجارت باید به وسیلۀ جراید و یا مجلۀ اتاق تجارت برای اطلاع عامه منتشر گردد.

مادۀ هفتم صندوق­دار موظف به حفظ دفتر و اموال اتاق و جمع­آوری عواید و پرداخت مخارج در حدود بودجۀ مصوب به حوالۀ رئیس و تهیۀ بودجۀ سالیانه و صورت محاسبات سه ماهه و سالیانه می­باشند.

مادۀ هشتم هرگاه به واسطۀ استعفا و خارج شدن از عضویت، کسری در هیئت رئیسۀ اتاق حاصل شود به جای عضو مستعفی یا خارج شده، دیگری مطابق مادۀ 4 این نظام­نامه برای بقیۀ مدت از طرف اتاق انتخاب می­شود.

جلسات اتاق

مادۀ نهم در هر ماه باید لااقل دو مرتبه جلسۀ اتاق منعقد گردد و نیز ممکن است به تقاضای ادارۀ کل تجارت و یا برحسب پیشنهاد شش نفر از اعضاء اتاق تجارت، جلسات فوق­الذکر تشکیل شود. جلسات عادی اتاق در عرض هفتۀ اول و هفتۀ سوم هرماه منعقد می­شود.

مادۀ دهم اعضایی که سه ماه بدون عذر موجه در جلسات رسمی اتاق تجارت حاضر نشوند با موافقت اتاق تجارت از طرف رئیس ادارۀ کل تجارت مستعفی محسوب می­شوند.

مادۀ یازدهم هریک از اعضاء اتاق تجارت که به عنوان جنحه یا جنایت مورد­تعقیب جزایی واقع شود تا ختم محاکمه موقتاً از حضور در جلسات اتاق تجارت محروم خواهند بود.

مادۀ دوازدهم هرگاه عضوی به واسطۀ عملیات تجارتی یا اقدامات دیگری مورد عدم­ اعتماد واقع شود، اتاق تجارت می­تواند انفصال او را از عضویت از اداره کل تجارت تقاضا نماید، لیکن تقاضای اتاق تجارت و تصمیم اداره کل تجارت باید موجه و مدلل باشد.

مادۀ سیزدهم در طی هرسال اگر به واسطۀ یکی از علل مذکوره در مواد 10 11 12 این نظام­نامه در اعضاء اتاق تجارت کسری پیدا شود اتاق مزبور باید فوراً انتخاب قائم­مقام آن را از اداره کل تجارت تقاضا نماید تا بر طبق مادۀ 23 قانون اتاق­های تجارت عضو مزبور انتخاب گردد.

مادۀ چهاردهم اتاق تجارت می­تواند برای تسهیل انجام وظایف خود و مطالعات بیشتری در مسائل تجارتی و اقتصادی مملکت، کمیسیون­های مختلفی اعضاء اتاق تجارت یا از تجار مقیم حوزۀ انتخابیه خود تشکیل داده و استمداد فکری و عملی از آن­ها بنماید و همچنین ممکن است برای استفاده از نشریات و معلومات بعضی اشخاص آن­ها را به عنوان مشورت به حضور در جلسات اتاق تجارت دعوت کند. کمیسیون­های مذکوره عنوان کمیسیون­های منتخب به اتاق تجارت همدان را خواهند داشت.

مادۀ پانزدهم پس از انتخاب هیئت رئیسه برای اجرای مادۀ 4 قانون اتاق­های تجارت جلسه با حضور رئیس اداره کل تجارت یا نمایندۀ او تشکیل و اعضایی که در انقضاء سال اول و دوم باید خارج شوند به حکم قرعه تعیین و اسامی آن­ها برای اطلاع عامه اعلان خواهد شد.

به تاریخ ششم مهر ماه 1310

رئیس ادارۀ کل تجارت

{امضاء و مهر:}

    مطابق سند دیگر در همین سال بعد از تشکیل اتاق در همدان از نرسیدن بودجۀ لازم برای انجام امور اتاق شکایت شده است:

محترماً تصدیق می­دهد- پس از تشکیل اتاق تجارت همدان الی­حال که سه ماه می­گذرد بودجه و مخارجی ابتدایی جهت اثاثیه اتاق تجارت که توسط حکومت همدان پیشنهاد شده پرداخت نگردیده، نظر به این­که تجار هر حوزه صدی یک به عنوان مخارج اتاق­های تجارت به مالیه پرداخته­اند انتظار داریم که بودجۀ این اتاق را هم از محل پرداختی­های خود تجار تصویب و حکم تأدیۀ آن را ابلاغ فرمایید.

با توجهاتی که اولیا محترم آن اداره در نگهداری اتاق­های تجارت به طریق آبرومندانه دارند تصدیق می­فرمایند که بدون پرداخت بودجه مرتب این منظور به عمل نخواهد آمد. با انتظار جواب مراتب احترامات فائقه تقدیم می­شود.[3]

رئیس اتاق تجارت همدان

                                                                    ابوالقاسم اعتماد{امضاء}

 در خرداد 1311 ش، نیز انتخابات هیئت رئیسۀ اتاق برگزار گردید و حاج محمد نراقی (رئیس)؛ حاج سیدعلی اصفهانی (نایب رئیس) که به دلیل کسالت استعفا داده بود و حاج ایوالقاسم اعتماد به جای او به سمت نایب رئیس انتخاب شد، حاج محمد مهدی مقدس به عنوان منشی و حاج ابوالقاسم اصفهانی هم به سمت صندوق­دار برگزیده شدند.[4]

پس از برگزاری جلسه­های اتاق تجارت همدان در سال 1313 ش، دورۀ نخست اتاق تجارت همدان پایان یافت. در ادارۀ حکومت، کمیسیون متشکل از پنج نفر از تجار، رؤسای مالیه و عدلیه و حکمران همدان تشکیل شد تا مقدمات برگزاری انتخابات اتاق تجارت فراهم گردد.[5] پس از انجام انتخابات، افراد ذیل از بین منتخبین درجۀ اول به عنوان اعضای اتاق تجارت همدان معرفی شدند.[6]

حاج غلام ایروانی، حاج ابوالقاسم اعتماد، حاج سید حسن حسنین، حاج ابراهیم شهلا، حاج مهدی مقدس، اسدالله کیوان، حاج شیخ محمد همدانی، حاج محمدمهدی صرافیان و حاج اکبر پوستی­زاده در اولین جلسۀ اتاق تجارت افراد ذیل را به عنوان هیئت رئیسه اتاق تجارت همدان انتخاب کردند. حاج ابوالقاسم اعتماد (رئیس)، حاج محمدمهدی مقدس (نایب رئیس)، اسدالله کیوان (منشی) و حاج اکبر پوستی­زاده (صندوق­دار). اما با مصوبۀ 1314ش، تمامی اتاق­های تجارت منحل و تنها در 16 شهر برقرار ماند و به جز مراکزی که تعیین شد، بقیۀ شهرها به نزدیک­ترین مرکزی که اتاق تجارت داشت مرتبط می­شدند. مراکزی که دارای اتاق تجارت بودند، برخی شهرها را زیرمجموعۀ خود قرار می­دادند از جمله کرمانشاه که شهرهای همدان و کردستان را تحت پوشش خود داشت. از 1315 ش، تا پایان دورۀ رضاشاه که اتاق­های تجارت کاملاً دولتی و اعضای آن کارمندان دولت محسوب می­شدند، بسیاری از شهرهای کوچک­تر دیگر اتاق تجارت نداشتند. گزارش­های مربوط به اتاق تجارت همدان بسیار محدود شده و شرح مذاکرات اتاق­های تجارت منحصر به چند شهر مشخص گردید.

اما ظاهراً اتاق بازرگانی همدان مجدداً در سال 1316 ش، بازگشایی شد؛ زیرا از این سال مجدداً گزارش­های از این اتاق ارائه شده است. در جلسۀ 20 آذر 1316 ش، اتاق تجارت همدان تلگرافی راجع به تأسیس شرکتی با سرمایۀ یک میلیون و پانصد ریال که یک ثلث آن پرداخت شده و دو ثلث دیگر آن عندالزوم قابل پرداختن بود، قرائت گردید و یک رونوشت آن به شرکت توتون داده شد.[7]

در جلسۀ 21 آذر 1316 ش، اتاق تجارت همدان راجع به تأسیس شرکت و تعهد سهام از سوی کسانی که علاقه­مند به کسب کار توتون بودند، گفت­وگو شد و مقرر گردید از 22 آذر 1316 ش، هرکس مایل به تعهد سهام باشد به دفتر اتاق مراجعه کند.[8] در جلسۀ 22 آذر 1316 اتاق تجارت همدان، در خصوص تعهدکنندگان، سهام شرکت سهامی پخش توتون، چپق و نیمکوب همدان و ثلاث بروجرد، خرم­آباد و خوزستان به سرمایۀ000/0000/3 ریال اظهار نگرانی شد که مبادا تعهدکنندگان سهام اهالی غیرهمدان باشند و قرار شد در این­باره از هیچ کوششی دریغ نشود.[9]

در جلسۀ 28 آذر 1316 اتاق تجارت همدان، نامۀ فرمانداری این شهر مبنی بر این­که اتاق باید شرکتی برای توتون و سیگار و تنباکو تأسیس کند و مانند شرکت چای نصیب افرادی غیر از اهالی نشود، قرائت شد و پاسخ آن تنظیم گردید، بدین شرح که اتاق در حدود وظایف و اختیارات خود تسامح نکرده و دربارۀ چای نیز دایره چای مرکز، قبل از اطلاع از تصمیم شرکت چای همدان، آن را به کرمانشاه واگذار کرده و مشغول اقداماتی برای استرداد آن شده است.[10]

در جلسۀ 29 آذر اتاق تجارت همدان، ابتدا حاج اعتماد گزارش مفصلی از جریان معاملات قماش در سابق بیان کرد و گفت که بعد از آنکه شرکت قماش تأسیس شد، مقدر گردید بنا به درخواست تجار، قماش را به تجار بدهند و تجار با اعطای پنج درصد سود به طاقه فروش­ها آن را به قیمت مناسب بخرند اما قماش به قیمت مناسب به دست مصرف­کننده نمی­رسید و به همین دلیل مقررات اخیر وضع گردید که در نتیجه، تجار و طاقه­فروش­ها از معاملات قماش بی­نصیب شدند. در مجموع مذاکرات به این نتیجه رسید که اتاق نظر خود را در این خصوص به نمایندگی قماش داده و به مرکز پیشنهاد کند.[11]

در جلسۀ 12 دی 1316 ش، اتاق تجارت همدان چون در اسفندماه 1316 بخش­نامه­ای از طرف وزارت تجارت راجع به بازار مکاره لایپزیک آلمان رسیده بود، مراسلۀ وزارتخانه قرائت شد و حاج اعتماد شرح مفصلی دربارۀ فواید و منافع صادراتی این قبیل بازارها ارائه داد و مقرر شد که اعضای اتاق، تجار و مؤسسات را به شرکت در نمایشگاه مزبور ترغیب کنند.[12]

در جلسۀ 25 دی­ماه 1316 ش، اتاق تجارت همدان بخشنامۀ وزارت تجارت راجع به نمایشگاه کالای ایران قرائت شد و مقرر گردید رونوشت آن برای آگاهی صاحبان محصولات و مصنوعات فرستاده شود.[13] در جلسۀ 12 اسفند 1316ش، اتاق تجارت همدان راجع به تهیۀ 60 دست لباس برای دانش­آموزان بی­بضاعت دبستان­ها و دبیرستان­ها که قبلاً دربارۀ آن تصمیم گرفته شده بود، مذاکراتی به عمل آمد و در نتیجه، اتاق پرداخت این هدایا را به شرح زیر متقبل شد:

هیئت مدیرۀ شرکت سهامی برق الوند همدان

20 دست

شرکت سهامی کتیرای همدان و ثلاث

10 دست

شرکت سهامی تجارتی الوند

5 دست

شرکت سهامی قند و شکر

5 دست

شرکت سهامی قماش ولایتی

5 دست

شرکت سهامی پوست

5 دست

شرکت نسبی چرمسازی

6 دست

حاج شیخ محمد

2 دست

تقی ایرانی

2 دست

قیمت هر دست لباس (کت و شلوار، کفش، کلاه و جوراب) یکصد و ده ریال برآورد گردید و قرار شد در 14 اسفند 1316 ش، تمام وجوه به تجارت­خانه حاج اعتماد سپرده شود تا ایشان به خرید لباس اقدام کند.[14]

در جلسۀ 14 فروردین 1317، در اتاق تجارت همدان برای شرکت در نمایشگاه کالای ایران مذاکره شد و حاضران هریک مبلغی به اسم هزینه و مقداری کالا به شرح ذیل تعهد کردند:

حاج هادی شیری

یک جلد گاومیش

با مبلغ 600 ریال وجه

غلام صادری و عبدالرحیم غفاریان

سه فرش

با مبلغ 600 ریال وجه

ارباب اردشیر یگانگی

کالاهای ساخت کارخانۀ چرمسازی همدان

با مبلغ 200 ریال وجه

حاج رحیم صراف

نمونۀ توتون محصول همدان

با مبلغ 200 ریال وجه

محمدآقا قصاب و شعبان احدی

سریشم - روده

با مبلغ 200 ریال وجه

سپس نامۀ شرکت سهامی پنبه و پشم و پوست همدان راجع به تهیۀ آمار کارخانجات قالی­بافی شهرستان همدان و اسامی صاحبان آن­ها و تعداد دستگاه و حد متوسط محصول سالیانۀ آن­ها قرائت شد و ابتدا مقرر گردید از ادارۀ مالیه صورت این اقدام خواسته شود و سپس به صاحبان کارخانجات ابلاغ گردد که اطلاعات لازم را به اتاق بفرستند.[15]

در جلسۀ 17 فروردین 1317، اتاق تجارت همدان، کیوان اظهار کرد که غرض از تشکیل جلسه این بوده است که در خصوص کالاهای صادراتی مذاکره شود و اگر اشکالاتی در راه صادرات هست، مطلب به اطلاع مقامات وزارت تجارت برسد و تقاضای رفع آن­ها شود چرا که در این مورد، اتاق تجارت چندی است با شرکت­ها و تجار علاقه­مند در صادرات فرش، کتیرا، روده که سه فقره کالای مهم صادراتی این شهرستان بوده، مذاکراتی به عمل آورده است.[16]

از سال­های 1318، 1319 و 1320 صورت جلسات بسیاری از اتاق بازرگانی همدان باقی مانده، نظر به اینکه این جلسات در هر ماه به طور منظم برگزار می­شده است حجم بسیار مطالب مندرج در صورت جلسات باقی مانده که اشارت­وار به یکی دو نمونه از صورت­جلسات اکتفا می­کنیم.

«در جلسۀ 8 اردیبهشت 1318، برحسب دعوت قبلی از هیئت مؤسسین شرکت سهامی فروش منسوجات مازندارانِ همدان در شرف تأسیس و با حضور آقایان اعتماد، حسنین و شهلا، اعتماد شرحی مبنی بر تسریع در کارهای شرکت که بتوان کالاهای میهن را در دسترس عموم قرار داد بیان و پس از رسیدگی به مبلغی که از طرف اشخاص تعهد شده بود معلوم گردید کلاً بالغ بر سیصد و سی و یک هزار ریال شده و تاکنون نیز ثلث مبلغ تعهدی هم به بانک ملی سپرده نشده است، بنابراین مذاکرات لازمه به عمل آمد و قرار شد مؤسسین مراتب را به ادارۀ فرمانداری گزارش نموده و با کوشش و جدیتی که فرماندار در پیشرفت این کار دارند تقاضا شود هرگونه اقدامی که مفید به نظر ایشان می­رسد و باعث جریان کار خواهد بود بفرمایند که بیش از این تکمیل سرمایه و انجام امور تشریفاتی ابتدایی شرکت به تعویق نیفتد. در این جلسه نامۀ وزارت بازرگانی راجع به معرفی تجارت­خانۀ «ستیک جوردن استروند لیگار» در سوئد به بازرگان­هایی که در کار صادرات عسل هستند خوانده شد و به بازرگان­هایی که علاقمند تشخیص داده شد معرفی گردید. همچنین در این جلسه نامۀ وزارت بازرگانی راجع به مقرراتی که در کشور یوگوسلاوی برای بعضی از کالاها نسبت به کشورهایی که با کشور نامبرده قرارداد پایاپایی ندارند و اجازۀ ورود آن نوع کالا احتیاج به تحصیل پروانۀ قبلی دارد و در صورتی که بازرگانان به وسیلۀ امانات پستی که محتوی این قبیل کالا باشد و پروانۀ ورود قبلی نداشته باشند ادارۀ دفتر پست بین­المللی امانات نامبرده را عیناً بدون اجازه پس خواهد فرستاد و یا تا اجازۀ و دستور صاحبانش در گمرک بایگانی خواهد نمود، خوانده شد و به بنگاه­ها و بازرگانان ابلاغ گردید».[17]

رئیس اتاق بازرگانی همدان

                                                                   ابوالقاسم اعتماد

در جلسۀ 24 مرداد 1318، سعید مجدی فرماندار همدان جلسه را افتتاح و استوارنامه {اعتبارنامه} کارمندان صادره از وزارت بازرگانی را به افراد حاضر در جلسه اعطا کرد. برای تعیین هیئت رئیسه با آرای مخفی شروع به انتخاب شد، در نتیجه حاج ابوالقاسم اعتماد با اکثریت هفت رأی به سمت ریاست و حاج محمدمهدی مقدس با اکثریت سه رأی به سمت نیابت ریاست، اسدالله کیوان با اکثریت هفت رأی به سمت منشی و حاج حسن عسکریان (بنکدار) با اکثریت هفت رأی به سمت صندوق­دار برگزیده شدند. برای تعیین کارمندان یک­ساله و دوساله و سه­ساله طبق مادۀ سوم قانون اصلاح قانون­های تجارت 9 برگ قرعه نوشته و پس از استقراع؛ آقایان ­اعتماد، مقدس، بنکدار برای مدت یک سال و آقایان ایروانی، حاج محمد اصفهانی و کیوان برای مدت دو سال و آقایان حسنین، شهلا و صرافان برای مدت سه سال تعیین شدند و قرار شد نتیجه انتخابات به فرمانداری برای اطلاع به مرکز گزارش گردد.[18]



[1] آرشیو سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران (مدیریت غرب کشور)، سند شمارۀ 56-245-91.

[2] همان، سند شمارۀ 94-245-91.

[3] همان، سند شمارۀ 83-245-91.

[4] روزنامۀ اطلاعات (21 خرداد 1311ش)، شمارۀ 1632، ص 2.

[5] همان (8 آبان 1313 ش)، شمارۀ 2327، ص 3.

[6] مجلۀ اتاق تجارت، (سال هفتم، تیر 1315 ش)، شمارۀ 137 و 138، ص60؛ روزنامۀ اطلاعات، (13 تیر 1315 ش)، شمارۀ 2833، ص 3؛ روزنامۀ اطلاعات (10 تیر 1315ش)،  ص 4.

[7] مجلۀ اتاق تجارت (سال هفتم، تیر 1315 ش)، شمارۀ 2830، ص 4.

[8] همانجا.

[9] همان، ص 25-26.

[10] همان، ص 26.

[11] همان، ص 27.

[12] همان، ص 12.

[13] همان، ص 13.

[14] همان (16 فروردین 1317ش)، شمارۀ 180، ص11.

[15] همان، (15 اردیبهشت 1317)، شمارۀ 180، ص 19.

[16] همانجا.

[17] آرشیو سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران (مدیریت غزب کشور)، سند شمارۀ 104-245-91.

[18] همان.